بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، سالانه 2 میلیون نفر قبل از بالغ شدن، بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. آلودگی هوا اخیرا دیگر محدود به کشورهای در حال توسعه نمی‌شود، بلکه در اکثر کشورها و شهرها، افراد و اقشار مختلف چه در فضاهای باز و چه در محیط‌های بسته، با این پدیده به اشکال مختلف دست و پنجه نرم می‌کنند. یکی از اوقاتی که افراد به شدت در معرض آلودگی هوا قرار دارند، زمانی است که داخل خودرو و در حال رفت و آمد در شهر می‌گذرانند.

در این مقاله به شرح مختصری از آلاینده‌هایی که مهمان ناخوانده خودروی شما هستند پرداخته‌ایم:

آلودگی هوا زمانی اتفاق میفتد که مواد مضر به دلایل گوناگون وارد اتمسفر می‌شوند. آلودگی هوا می‌تواند موجب بروز بیماری‌های مختلف و مرگ و میر در انسان‌ها و سایر موجودات زنده شود. البته بسیاری از آلاینده‌های هوا در حالت عادی به صورت ناگزیر در اطراف ما حضور دارند، اما آنچه باعث تغییر ماهیت آن‌ها به “آلاینده” می‌شود، تراکم و مقدار آن‌هاست. عوامل آلاینده هوا به 2 دسته کلی ذرات معلق و گازها تقسیم بندی می‌شود. برخی از مهمترین آلاینده‌هایی که در طول روز در خودروی خود و یا سایر وسایل نقلیه استنشاق می‌کنید، به شرح زیر است:

آلاینده‌های گازی

تمام گازها در صورتی که مقدارشان از حد استاندارد خارج شود، تبدیل به یک آلاینده می‌شوند. بنابراین همانطور که حدس می‌زنید، در حال حاضر در محیط اطراف ما، انواع و اقسام آلودگی‌های گازی وجود دارد:

1. دی اکسید گوگرد: زغال، نفت و سایر سوخت‌ها معمولا دارای ناخالصی هستند و شامل مقادیری گوگرد می‌شوند. زمانی که گوکرد با اکسیژن ترکیب شده و می‌سوزد، دی اکسید گوگرد در هوا آزاد می‌شود. دی اکسید گوگرد موجب ایجاد باران اسیدی، مه دود و مشکلات مشابه و همچنین بیماری‌هایی مانند عفونت ریه می‌شود.

2. مونوکسید کربن: این گاز بسیار خطرناک زمانی شکل می‌گیرد که سوخت‌ها در اثر کمبود اکسیژن، کامل نمی‌سوزند. این گاز از اگزوز ماشین‌ها نیز ساطع می‌شود و در منازل هم در اثر استفاده اجاق گازها و یا وسایل گرمایشی غیر استاندارد تولید می‌شود.

3. دی اکسید کربن: از این گاز معمولا به عنوان یک آلاینده یاد نمی‌شود زیرا همه ما در بازدم خود دی اکسید کربن تولید می‌کنیم. گیاهان نیز برای رشد خود نیاز به دی اکسید کربن دارند. با این حال گاز دی اکسید کربن یک گاز گلخانه‌ای است که پس از انقلاب صنعتی مقدار آن افزایش یافته و به رشد پدیده گرمایش جهانی کمک می‌کند.

4. دی اکسید نیترژن: اکسید و دی اکسید نیتروژن آلاینده‌هایی هستند که در اثر احتراق و واکنش اکسیژن و نیتروژن با یکدیگر، تولید می‌شوند. دی اکسید نیتروژن از منابع انرژی و موتور وسایل نقلیه تولید می‌شود و نقش مهمی‌در ایجاد باران اسیدی، اوزون و مه دود ایفا می‌کند.

5. ترکیبات آلی فرار: این ترکیبات شیمیایی به راحتی در دما و فشار عادی تبخیر شده و تبدیل به گاز می‌شوند. به همین علت است که که از آن‌ها به عنوان حلال در بسیاری از مواد شیمیایی مخصوص خانه مانند رنگ، واکس و پاک کننده‌ها استفاده می‌شود. متاسفانه این ترکیبات نیز خود آلاینده بوده و اثرات بلند مدت بسیاری بر سلامتی افراد دارند.

6. اوزون: گاز اوزون از 3 اتم اکسیژن تشکیل شده است. این گاز در لایه‌های بالایی اتمسفر به عنوان یک لایه محافظ در برابر اشعه‌های مضر خورشید عمل می‌کند. اما در سطح زمین، یک آلاینده بسیار سمی و محرک ریه است.

7. بنزن: یکی از آلاینده‌های گازی و شیمیایی است که به علت سرطان زا بودن، استفاده از آن در بسیاری از کاربردهای صنعتی محدود شده است، اما متاسفانه هنوز مقادیر بسیاری از آن در هوا وجود دارد.

ذرات معلق

1. سرب: یکی از محصولات احتراق سوخت خودروها، فلز سنگین سرب است. این فلز جزو ذرات معلق محسوب شده و از اثرات آن، افزایش فشار خون، بیماری‌های ریوی، سقط جنین، شکل گیری نارس نوزاد و … است.

2. ذرات معلق 2.5 میکرون: این ذرات قطری معادل تقریبا یک سی ام موی انسان دارند و از آن‌ها تحت عنوان ذرات ریز نام می‌برند. این ذرات می‌توانند عامل بسیاری از بیماری‌های تنفسی مانند آسم و آلرژی باشند.

3. ذرات معلق 10 میکرون: ذراتی با قطر کمتر از 10 میکرون هستند.

4. ذرات معلق فوق ریز: بیشترین ذرات، جزو گروه ذرات فوق ریز هستند، مانند ویروس و باکتری. این ذرات به علت ابعاد بسیار کوچکی که دارند می‌توانند وارد ریه و سپس جریان خون افراد شوند.