در سال‌های اخیر، در پی افزایش آلودگی هوا، دستگاه‌های تصفیه هوا به تدریج تبدیل به یک کالای ضروری در سبد کالای خانوار شده‌اند. این موضوع سبب شده است فروشندگان دستگاه‌های تصفیه هوا تلاش کنند تا در بازار فروش این کالا پیشی بگیرند. در همین راستا عناوین و عبارات تبلیغاتی مختلفی در مورد سازوکار دستگاه تصفیه هوا مطرح می‌شود، که افراد را بیشتر از راهنمایی، دچار سردرگمی می‌کند. نکته‌ای که نباید فراموش کنیم این است که، که بیشترین استفاده این دستگاه برای افراد سالمند، بیماران، زنان باردار و کودکان است و ادعاهای تبلیغاتی نادرست و مبالغه آمیز برای فروش این محصول گناهی نابخشودنی است.

در متن ذیل تلاش شده است هفت مورد از تبلیغات و اطلاع رسانی‌های غلط فروشندگان دستگاه‌های تصفیه هوا، مطرح و توضیح داده شوند تا مصرف کنندگان بتوانند بدون سردرگمی، دستگاه متناسب با نیاز خود را انتخاب کنند:

1. استفاده از روش‌های غیر استاندارد تصفیه هوا

بسیاری از دستگاه‌های تصفیه هوا در تبلیغات خود از عباراتی مانند “تولید اکسیژن” یا “شادابی و نشاط با یون منفی” استفاده می‌کنند. این عبارات به استفاده از فناوری‌های یونیزاسیون، پلاسما، فوتوکاتالیتیک و یا تولید اوزون برمی‌گردند که در گروه موسوم به ROS یا Reactive Oxygen Species قرار می‌گیرند. این‌گونه دستگاه‌ها بر پایه واکنش رادیکال‌های آزاد OH با گازهای آلاینده مثل VOC کار می‌کنند که از آن در بسیاری از تحقیقات به عنوان سرطان‌زا یاد شده است. اگر این رادیکال‌ها به صورت آزاد توسط سیستم تنفسی استنشاق شوند می‌توانند خطر شکل‌گیری سلول‌های سرطانی را افزایش دهند. همچنین در تمام این روش‌ها په به صورت مستقیم و چه به صورت ناخواسته، مقادیری گاز اوزون تولید می‌شود که خود آلاینده محسوب شده و محرک ریه است. نهادهای بهداشتی مانند سازمان جهانی بهداشت و سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا نیز در پایگاه‌های خبری خود توصیه می‌کنند که از روش‌های استاندارد و شناخته شده‌ای مانند فیلتر هپا و فیلتر کربن اکتیو استفاده شود.

2. فیلتر هپا با قابلیت جذب ذرات 0.3 میکرون با راندمان 99.97 درصد

فیلتر هپا بدلیل راندمان بسیار بالای آن در تصفیه ذرات معلق میکرونی هوا، این روزها به عنوان رایج ترین و معتبرترین روش تصفیه هوا شناخته شده است. متاسفانه فروشندگان دستگاه‌های تصفیه هوای خانگی با استفاده از نام فیلتر هپا سعی می‌کنند تا تصویری مورد اطمینان از دستگاه‌های خود ایجاد کنند.

نکته‌ای که باید بدانید این است که بر اساس استاندارد EN1822 فیلترهای هپا تست و کلاس‌بندی می‌شوند. هرقدر کلاس فیلتر بالاتر باشد، ذرات فوق ریز میکرونی را با راندمان بالاتری جذب و تصفیه می‌کند.

طبق این استاندارد، تنها فیلتر هپا از کلاسH13 پزشکی، می‌تواند ذرات معلق بزرگتر از ۰.۳ میکرون را با راندمان ۹۹.۹۷ % جذب کند. و در صورتی که برندی ادعای استفاده از این فیلتر را دارد، باید گواهینامه و مدرک این استاندارد را به مصرف‌کننده ارائه کند.

3. مقدار فیلتر هپا

مقدار فیلتر هپای استفاده شده در دستگاه تصفیه هوا بسیار مهم است. بیشتر تولیدکنندگان با استفاده از مقدار کمی فیلتر هپا، نام آن را روی دستگاه تصفیه هوا می‌گذارند.

این نکته را با نگاهی ساده به فیلترهای یک دستگاه تصفیه هوا و توجه به قطر و ابعاد فیلترها میتوان تشخیص داد.

4. هوا بندی بدنه فیلتر هپا

اگر فیلتر بدنه مناسبی نداشته باشد، ذرات از کناره فیلتر عبور می‌کنند و خارج می‌شوند .در صورتی که یک فیلتر دارای ویژگی‌های مناسب بسیاری باشد اما درست هوابندی نشده باشد، نمی‌تواند راندمان خوبی داشته باشد.

5. فیلتر کربن اکتیو برای جذب گاز و بو

حذف بوهای نامطلوب، آلاینده‌های شیمایی و گازها در منزل، محل کار، مدرسه و سایر محیط‌ها، علت خرید یک دستگاه تصفیه هوا برای بسیاری از افراد است.

این روزها استفاده از کربن فعال یکی از رایج ترین روش‌های استفاده شده در دستگاه های تصفیه هوا است. فیلتر کربن فعال اگر به شکل دانه‌دانه (گرانول) استفاده شده باشد، بدون شک در تصفیه و حذف بسیاری از آلاینده‌های شیمیایی مؤثر است.

البته باید بدانید بعضی از فروشندگان دستگاه های تصفیه هوا ادعا می‌کنند که فیلترهای کربن فعال دستگاه‌ آن‌ها، هر نوع بو و گاز شیمیایی، به خصوص مونوکسید و دی اکسید کربن را کاملا از هوای محیط تصفیه می‌کند. ادعایی که به لحاظ علمی به هیچ عنوان درست نیست. گازهای مونوکسید و دی اکسید کربن به دلیل وزن مولوکولی بسیار پایینی که دارند، به هیچ عنوان با راندمان مفید و موثر قابل تصفیه توسط فیلتر کربن فعال نیستند.

نکته‌ای که باید بدانید این است که کربن فعال به اشکال مختلف در دستگاه استفاده می‌شود: گرانولی (توپی شکل) و غبار کربن اکتیو. آن چه که در بسیاری از دستگاه‌های تصفیه هوا به اسم کربن فعال مورد استفاده قرار گرفته است، تنها صفحاتی از الیاف است که به غبار کربن فعال آغشته شده‌اند. این صفحات حاوی تنها چندین گرم از کربن فعال واقعی هستند که در نهایت تأثیری در جذب گازها و بو ندارند. علاوه بر آن، غبار کربن فعال، خود قابلیت ایجاد آلودگی مجدد را دارد.

6. وزن کربن اکتیو 

مقدار استفاده شده این فیلتر در دستگاه تصفیه هوا نیز از اهمیت بسیاری برخورداری است. برای مثال دستگاه تصفیه هوایی که از ۵۰۰ گرم کربن فعال استفاده کرده است، در مقایسه با دستگاه تصفیه ای که ۲ کیلوگرم فیلتر کربن فعال دارد، راندمان و عمر بسیار کم تری دارد.

7. اندازه دستگاه

این روزها فروشندگان دستگاه‌های تصفیه هوا، به مصرف کنندگان این موضوع را القا می‌کنند که به زیبایی به خصوص ابعاد دستگاه تصفیه هوا اهمیت زیادی دهند. آن‌ها می‌گویند که برای یک محیط کوچک باید یک دستگاه کوچک و برای یک محیط بزرگ باید یک دستگاه بزرگ تهیه کرد. در واقع اولین سوالی که از مصرف کننده می‌پرسند در مورد متراژ محیط است، در صورتی که مهم ترین نکته در انتخاب دستگاه تصفیه هوا، مشکل و منبع آلودگی است.

در مورد دستگاه‌های کوچک تصفیه هوا چند نکته را باید بدانید. زمانی که ابعاد دستگاه کوچک می‌شود، اندازه ورودی و خروجی هوای دستگاه تناسب خود را از دست داده، در نتیجه طرفیت هوادهی فن کاهش و صدای آن افزایش پیدا می‌کند.

همچنین در در دستگاه‌های تصفیه هوای کوچک، معمولا ورودی و خروجی هوای دستگاه بسیار نزدیک به هم قرار می‌گیرد. این موضوع باعث می‌شود که هوای خروجی، بلافاصله به داخل دستگاه تصفیه هوا برگردد و عملا دستگاه تنها هوای محیط بسیار کوچک پیرامون خود را تصفیه می‌کند.