یکی از دلایل شادی هنگام فرا رسیدن فصل تابستان در چند سال گذشته، علاوه بر پیدا کردن زمانی برای تعطیلی و استراحت، تنفس هوایی پاک در مقایسه با زمستان بوده است. اما متاسفانه امسال، فرا رسیدن تابستان همراه با آسمانی تیره و تار و هوایی آلوده، نشان داد که آلودگی هوا دیگر پای خود را از مرزهای فصول فراتر گذاشته است.

 روابط عمومی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گزارش داده است که در فصل بهار آلاينده‌های اصلي گرد و غبارهاي داخلي و خارجي هستند. اما در فصل تابستان، بر اثر گرماي هوا، آلاينده اصلي هواي تهران، گاز ازن اعلام شده است. افزایش تراکم گاز ازن در هفته گذشته موجب شد، کیفیت هوا به مدت 2 روز براي گروه‌هاي حساس ناسالم اعلام شود. 

اکنون می‌توان گفت، غول آلودگي هوا در تهران، دیگر زمستان و تابستان نمي شناسد. در نیمه دوم سال،‌ آسمان تهران بر اثر انباشت ذرات معلق و همچنین ظهور پدیده وارونگی هوا در اثر سرما، آلوده مي‌شود. و در نیمه اول آلاینده‌هایی مانند گاز ازن، به مردم اجازه نمی‌دهند تا یک نفس راحت بکشند. 

«وحيد حسيني» مدير عامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران در اين باره مي‌گويد: زماني‌كه آلاينده معيار هواي تهران ازن باشد، اين آلاينده، می‌تواند به سلامتی ما آسیب برساند. اين وضعیت به ویژه در روزهای گرم و آفتابی که به طور معمول، ازن به حد ناسالم می‌رسد، بيشتر رخ مي‌دهد.

آقای حسینی تصريح كرد: اين پديده كه با عنوان ozone exceedance یا ازدیاد اوزون شناخته مي‌شود، بطور معمول كمتر رخ مي‌دهد. اما با توجه به این که گاز ازن، ماهیتی سمی‌دارد، حتی میزان پایین آن نيز می‌تواند باعث بروز عوارضی در سلامتی افراد شود. گروه‌های حساس شامل مبتلایان به امراض ریوی و قلبی، کودکان، سالمندان و زنان باردار، از حساسیت بیشتری نسبت به گاز ازن برخوردار هستند.  

مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، در خصوص شرايط ويژه پس از بالا گرفتن وضعيت ازن در تهران گفت: در مواجهه با ازن، کودکان در معرض بیشترین خطر هستند، زیرا ریه‌های آن‌ها هنوز در حال رشد و تکامل بوده و معمولا فعالیت آن‌ها در خارج از منزل، در زمانی که سطح ازن بالا بوده، زیاد است و در این شرایط اکسیژن بیشتری مصرف می‌کنند. در نتیجه در صورتی که گاز اوزون در هوا وجود داشته باشد، آن‌ها تاثیرپذیری بیشتری نیز خواهند داشت. در این گروه همچنین احتمال بروز آسم بیشتر از بزرگسالان است. 

بر اساس گزارشات سازمان جهانی بهداشت ، تنفس ازن می‌تواند انواع مشکلات سلامتی از جمله درد قفسه سینه، سرفه، سوزش گلو و گرفتگی ریه را ايجاد کرده و همینطور بیماری‌هایی مانند برونشیت، آمفیزم (نوعی بیماری ریوی است که منجر به از بین رفتن خاصیت ارتجاعی ریه و از بین رفتن دیواره آلوئول‌های ریه می‌شود) و آسم را بدتر کند. گاز ازن در سطح زمین همچنین می‌تواند ریه‌ها را برای عفونت مستعدتر کرده، عملکرد آن‌ها را کاهش داده و موجب التهاب جدارشان گردد و حتی در زمان ناپدید شدن علائم، آسیب به ریه را ادامه دهد. قرار گرفتن در معرض ازن بطور مکرر و طولانی مدت ممکن است باعث ایجاد زخم دائم در بافت ریه و همینطور سرطان ریه گردد. 

بر اساس گفته‌هاي مدير عامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران،‌ از آنجاکه گاز ازن یک اکسید کننده بسیار قوی است، حد استاندارد آن 0.125 قسمت در میلیون (ppm) از حجم هوا است؛ يعني اگر متوسط غلظت این آلاینده در ساعت کمتر از این مقدار باشد، شاخص این آلاینده هوا سالم است و اگر بیشتر باشد بسته به میزان غلظت، هوا را در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس، ناسالم، بسیار ناسالم و یا خطرناک قرار می‌دهد. 

چه راهکارهایی برای در امان ماندن از اثرات گاز ازن وجود دارد؟

در صورتی که غلظت ازن بالاتر از حد مجاز سلامت باشد، کودکان و بزرگسالان فعال و افراد مبتلا به بیماری‎های ریوی، مانند آسم ، باید از حضور طولانی مدت در فضای باز اجتناب كنند و در صورتی که میزان این گاز در شرایط ناسالم قرار گیرد بقیه افراد از جمله کودکان نیز باید حضور خود را فضای باز محدود و یا در صورت نیاز متوقف كنند.

نکته قابل توجه این که برخی از دستگاه‌های تصفیه هوای خانگی با تولید گاز ازن به تصفیه هوا می‌پردازند و با توجه به خطرات ناشی از ازن، استفاده از این دستگاه‌های مولد ازن به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. 

اما در صورت استفاده از دستگاه‌های تصفیه هوای دارای فیلتر کربن اکتیو مرغوب، نه تنها طیف وسیعی از آلاینده‌ها جذب می‌شوند، بلکه خود آلاینده گاز ازن نیز تا حد زیادی توسط فیلتر کربن اکتیو جذب و تصفیه خواهد شد.