این روزها صحبت از خودروهای فرسوده بسیار است. خرید و فروش این خودروها منع می‌شود، تردد آن‌ها ممنوع می‌شود و انواع و اقسام قوانین مشابه دائما در گفت و گوها و مباحث مختلف، شنیده می‌شوند. اما متاسفانه افرادی که می‌خواهند خودروی فرسوده خود را تعویض کنند، با موانع بسیاری از جمله، پیدا کردن ضامن معتبر یا دریافت تسهیلات با کارمزد بالا،رو به رو هستند که نه تنها کار آن‌ها را سخت‌تر می‌کند بلکه برای بهبود کیفیت هوای شهر نیز خبر خوشی نیست.

اگر تعداد خودروهای کاربراتوری را حساب کنید، حدودا چهارصدهزار خودروی فرسوده در تهران تردد می‌کنند که منبع بخش مهمی‌از آلاینده‌های هوا هستند. مقایسه آلاینده‌ای که چهار میلیون خودروی در حال تردد در تهران تولید می‌کنند با آلاینده خودروهای فرسوده، نشان می‌دهد که آلاینده تولید شده توسط این خودروها به نسبت سایر خودروها بسیار بالاتر است.
نواب حسینی منش، دبیر معاینه فنی کلان شهرهای کشور می‌گوید با این که خودروهای فرسوده 10 درصد ناوگان حمل و نقل تهران را تشکیل می‌دهند، 32 درصد آلودگی هوای تهران به علت عبور و مرور این خودروهاست و در صورتی که بتوان این خودروهای آلاینده را از ناوگان خارج نمود، بخش مهمی‌از آلودگی هوای شهر تهران و خسارات ناشی از آن که به مقدار سالانه حدود 30 میلیارد دلار می‌رسد، حل خواهد شد.
در کشورهای پیشرفته، از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، با توجه به سن خودرو، بیمه آن و هزینه‌های عوارض، در حال افزایش به شکل تصاعدی است. یکی از دلایل ناموفق بودن این امر در ایران به این موضوع بر می‌گردد که خودرو معمولا در اکثر نقاط دنیا، به عنوان یک کالای مصرفی شناخته می‌شود اما در ایران اغلب به آن به عنوان یک کالای سرمایه ای نگاه می‌کنند بنابراین تعویض آن به سختی انجام می‌شود.
بر اساس گفته نواب حسینی منش، سن فرسودگی برای تاکسی‌ها، 10 سال، اتوبوس‌های شهری 8 سال و خودروهای سنگین و شخصی 20 سال است.
معضلات نوسازی
حدود 17 میلیون خودروی پلاک ایران در کشور وجود دارد، اما تعداد خودروهای فرسوده هیچ وقت بدرستی اعلام نشده است.
حمیدرضا فولادگر، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس می‌گوید ‌یک میلیون و 900 هزار خودروی فرسوده در 10 سال اخیر اسقاط شده و یک میلیون و 250 هزار خودروی فرسوده باقی مانده است.
این درحالی است که معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست اواخر سال گذشته گفته است در چند سال اخیر‌ 900 هزار خودروی فرسوده و 60 هزار تاکسی فرسوده جمع‌آوری شده‌اند.
اما دبیر معاینه فنی کلانشهرهای کشور ‌می‌گوید سن فرسودگی خودرو‌های تولید داخلی که‌ در ناوگان حمل و نقل عمومی ‌فعالند حدود پنج سال‌ است.
به همین دلیل دست‌کم سازوکار از رده خارج کردن خودروهای فرسوده حمل و نقل عمومی ‌باید سرعت بیشتری بگیرد.
اما راننده تاکسی‌ها و افرادی که برای از رده خارج کردن خودروی فرسوده اقدام کرده‌اند، می‌گویند برای نو کردن خودرویشان، متحمل سختی بسیاری شده‌اند. یکی از رانندگان تاکسی تهران می‌گوید که شش سال برای از رده کردن خودروی خود تلاش کرده است.
وی می‌گوید به همراه بسیاری از همکارانش برای گرفتن وامی ‌که کارمزدش هم کم نیست، تلاش کرده اما از آنجایی که یافتن ضامنی که گواهی کسر از حقوق داشته باشد منوط به این است که حتما فرد کارمندی در آشنایان خود داشته باشند، این کار بسیار به سختی انجام می‌شود. وی 20 میلیون تومان وام با کارمزد 16 درصد گرفته بنابراین هر ماه حدود600 هزار تومان قسط می‌دهد و در روزگاری که بیشتر خودروهایی که در شهرها تردد می‌کنند مسافرکش هستند، پرداخت چنین اقساطی کار آسانی نیست.
بسیاری از رانندگان تاکسی هنوز با خودروی پیکان، مسافرکشی می‌کنند و جزو اقشار ضعیف جامعه محسوب می‌شوند. این رانندگان نیاز به تسهیلات مناسب دولتی دارند زیرا از عهده وام با کارمزد بالا بر نمی‌آیند و تنها به مشکلات آن‌ها اضافه می‌شود. بنابراین فراهم نکردن تسهیلات مناسب دولتی برای تمام اقشار جامعه مضر است.
رئیس مرکز مدیریت محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، محمدمهدی گلمکانی، تامین نشدن منابع مالی را دلیل اصلی از رده خارج نشدن خودرو‌های فرسوده می‌داند و می‌گوید:‌ منابع لازم باید در اختیار دستگاه‌های مربوط قرار گیرد تا آنها بتوانند خدمات مناسبی در زمینه نوسازی خودرو‌های فرسوده ارائه کنند. بسیاری از ظرفیت‌های حمل و نقل عمومی‌ در اختیار بخش خصوصی است و اگر از آنها حمایت نشود، آلودگی هوای کلانشهر‌ها بدرستی رفع نخواهد شد. همچنین رواج برای از رده خارج کردن خودروهای فرسوده می‌تواند شهروندان را دلسرد کرده و آنها را تشویق کند خودروی فرسوده خود را حفظ کنند.
خودرو‌های فرسوده نقش چشمگیری در آلودگی‌های زیست‌محیطی و مرگ شهروندان در سوانح ترافیکی دارند، به همین دلیل دولت‌ها باید توجه ویژه‌ای به از رده خارج کردن خودرو‌های فرسوده داشته باشند و با ارائه تسهیلات مناسب ‌شهروندان را تشویق به این کار کنند.
براساس تصمیم اخیر نمایندگان مجلس، تردد وسایل نقلیه موتوری فرسوده ممنوع شده و پلیس موظف به جریمه متخلفان است،‌ هرچند دولت نیز موظف شده از محل صرفه‌جویی حاصل از بهبود و مدیریت سوخت، تسهیلات لازم جهت جایگزینی خودروهای فرسوده حمل و نقل عمومی ‌را فراهم کند، اما بیشتر رانندگان تاکسی ازاین می‌ترسند که با اجرای این قانون نتوانند هزینه زندگی‌شان را تامین کنند.